Ενότητα 2η

ΕΓΚΛΙΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΟΡΙΣΤΙΚΗ: Συναντάται σε όλους τους χρόνους και στα τρία πρόσωπα ενικού και πληθυντικού. Παίρνει άρνηση δε.

ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ: Συνοδεύεται από τα μόρια ας και να και συναντάται μόνο σε τρεις χρόνους (ενεστώτα, αόριστο, παρακείμενο) σε όλα τα πρόσωπα. Παίρνει άρνηση μη(ν).

ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΗ: Συναντάται μόνο στον ενεστώτα και στον αόριστο στο β πρόσωπο ενικού και πληθυντικού.

Σημείωση: η απαγόρευση δεν μπορεί να εκφραστεί με γνήσια προστακτική, γι’ αυτό δανειζόμαστε τύπους της υποτακτικής, π.χ. (να) μην πας σπίτι

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΓΚΛΙΣΕΩΝ

ΟΡΙΣΤΙΚΗ

ΔΗΛΩΝΕΙ	ΕΚΦΕΡΕΤΑΙ	ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
Γεγονός πραγματικό	Με όλους τους χρόνους	Η Μαρία γράφει τις ασκήσεις
Γεγονός δυνατό	Με θα +οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου	Αν πρόσεχα, δε θα είχα χτυπήσει.
Το πιθανό	Με θα+οριστική κάθε χρόνου	Ο Γιώργος λείπει. Θα είναι άρρωστος
Ευχή	Με τα μακάρι,είθε,άμποτε, να,ας + οριστική παρελθοντικού χρόνου	Ας έφτανες κάποτε στην ώρα σου!
Παράκληση	Με ενεστώτα σε ερώτηση	Δεν έρχεσαι μαζί μου;

ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ

ΔΗΛΩΝΕΙ	ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
Το ενδεχόμενο, πιθανό	Ίσως να ακούσω λίγη μουσική
Το επιθυμητό	Να σε βλέπουμε συχνότερα
Προτροπή	Ας φύγουμε από εδώ γρήγορα
Παραχώρηση	Εντάξει, ας μείνουμε σπίτι απόψε.
Ευχή	Να είσαστε πάντα καλά
Απορία	Πότε να περάσω από το μαγαζί ;
Προσταγή ή απαγόρευση	Να προσέχεις τα λόγια σου\ Μην ξανάρθεις εδώ
Το δυνατό	Τότε να δεις τι αξίζω.

ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΗ

ΔΗΛΩΝΕΙ	ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ
Προσταγή	Έλα αμέσως εδώ
Προτροπή	Μελετάτε πιο πολύ
Παράκληση	Πάρε με τηλέφωνο, σε παρακαλώ
Ευχή	Γίνε γρήγορα καλά
Έντονη ενέργεια	Τρίβε τρίβε, το κατέστρεψε τοχαλί

ΟΙ ΧΡΟΝΟΙ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ

• ΧΡΟΝΙΚΗ ΒΑΘΜΙΔΑ

ΠΑΡΟΝ	ΠΑΡΕΛΘΟΝ	ΜΕΛΛΟΝ
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ	ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ  ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ	ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΗΤΙΚΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ ΣΤΙΓΜΙΑΙΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΜΕΝΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ
Ο παρακείμενος ανήκει στους παροντικούς και στους παρελθοντικούς χρόνους ,γιατί αν και αναφέρεται  σε ένα γεγονός που έγινε στο παρελθόν , τα αποτελέσματά του διαρκούν ως το παρόν

• ΠΟΙΟΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ (παρουσιάζουν κάτι συνοπτικά)	ΜΗ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ(φανερώνουν εξακολούθηση ή επανάληψη)	ΣΥΝΤΕΛΕΣΜΕΝΟ(φανερώνουν ότι κάτι έχει ολοκληρωθεί)
ΑΟΡΙΣΤΟΣ ΣΤΙΓΜΙΑΙΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ	ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΗΤΙΚΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ	ΠΑΡΑΚΕΙΜΕΝΟΣ ΥΠΕΡΣΥΝΤΕΛΙΚΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΜΕΝΟΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ

• ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΜΟΝΟΛΕΚΤΙΚΟΙ: οι χρόνοι που σχηματίζονται με μία λέξη (ενεστώτας, παρατατικός, αόριστος)

ΠΕΡΙΦΡΑΣΤΙΚΟΙ: οι χρόνοι που σχηματίζονται με δύο ή παραπάνω  λέξεις.(όλοι οι υπόλοιποι)

• ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ

ΕΝΕΣΤΩΤΙΚΟ	ΑΟΡΙΣΤΙΚΟ
Δηλώνεται το μη συνοπτικό ποιόν ενέργειας	Δηλώνεται το συνοπτικό και συντελεσμένο ποιόν ενέργειας

• Η ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ
• Είναι ένα –ε μπροστά από το θέμα για όσα ρήματα αρχίζουν από σύμφωνο στον παρατατικό και αόριστο π.χ. χάνω-έχασα
• Όσα ρήματα αρχίζουν από φωνήεν ή δίψηφο δεν παίρνουν αύξηση, αλλά κρατούν το φωνήεν ή το δίψηφο σε όλους τους χρόνους π.χ. ανοίγω-άνοιξα
• Μερικά σύνθετα με α συνθετικό επίρρημα ή πρόθεση παίρνουν εσωτερική αύξηση π.χ. καταστρέφω-κατέστρεψα
• Η αύξηση (και η εσωτερική) μένει όταν τονίζεται αλλά χάνεται όταν δεν τονίζεται π.χ. έχασα αλλά χάσαμε, κατέστρεψα αλλά καταστρέψαμε.